In een vorig artikel werd behandeld hoe je aan leerlingen kan uitleggen hoe leren zichtbaar wordt in het brein. Het doel van dit artikel is om leerkrachten en ouders een metafoor aan te reiken waarmee ze kunnen uitleggen aan hun kind of leerlingen in de klas hoe leren aanvoelt. Wanneer weet je dat je aan het leren bent?

Hoe voelt het om te leren? De leerkuil

Wanneer ik deze vraag stel in de groepsbegeleiding aan de deelnemers is er altijd minstens één leerling die aangeeft dat leren niet aangenaam voelt. Dat het kan zorgen voor bijvoorbeeld een zenuwachtig gevoel of een  sterke neiging om zo snel mogelijk te ontsnappen uit deze situatie. Dit is meestal het moment waarop ik de leerkuil erbij haal. De leerkuil maakt inzichtelijk hoe leren aanvoelt. Hieronder zie je een piktochart over de leerkuil, gemaakt door Floor Raeijmaekers van het TalentenLab.

Het komt erop neer dat je het leren van nieuwe dingen kan vergelijken met het langzaam in een kuil terechtkomen. Voor je het goed en wel beseft, bevind je je op de bodem van deze kuil en weet je niet hoe er uit te geraken. En alsof dat nog niet genoeg is, staat daar in het midden van de bodem van die kuil een muur waar je ook nog eens over moet geraken.

Hoe aanbrengen?

Ik teken meestal op een groot  blad enkele kuilen van verschillende groottes en haal er ook twee barbiepoppen bij (een grote en een kleine). Met behulp van de verschillende barbiepoppen maak ik vervolgens inzichtelijk dat wat voor de ene barbiepop (het kindje) een leerkuil is, voor de andere pop (de grote) gewoon een oneffenheid in de weg kan zijn waar deze pop gewoon over stapt. Wanneer je simpelweg over een kuil kan stappen of springen ben je echter niet aan het leren. De uitdaging is in dat geval te gemakkelijk. En dit betekent ook dat er op dat moment geen nieuwe verbindingen in de hersenen worden aangemaakt. Slechts wanneer een uitdaging groot genoeg is, kom je in de leerkuil terecht. Je kan dan misschien nog wel een poging doen om erover heen te springen, maar het zal gewoon niet lukken. Wanneer dat gebeurt, hebben mensen doorgaans gedachten als “ik stop ermee” of “ik ga dit nooit kunnen” en het gevoel wat ermee gepaard gaat is niet comfortabel. Logisch natuurlijk, aangezien je uit je comfortzone getrokken wordt. Maar, wanneer het je uiteindelijk lukt om over het muurtje te geraken en uit de leerkuil te klimmen, word je er ook voor beloond met dat ongelooflijk fijne  gevoel van: “Yes, I did it!”. Je kan je leerlingen of kind ook uitleggen dat hoe vaker ze de leerkuil ingaan en er uiteindelijk ook weer uit geraken, hoe meer ze wennen aan dat oncomfortabele gevoel dat ermee gepaard gaat. Op deze manier bouwen ze ook steeds meer het vertrouwen op dat ze ook wel over dit muurtje heen zullen geraken want dat hebben ze eerder toch ook al gedaan?

Differentiëren om iedereen de kans te geven om bij te leren

Met de leerkuil kan je als leerkracht of ouder ook eenvoudig kaderen waarom niet iedereen in de klas dezelfde opdrachten maakt. Wat de ene leerling nog niet kan, kan de andere leerling misschien wel al. Daarom krijgt deze leerling een andere opdracht die hij of zij ook nog niet vanzelf kan. Op die manier wordt er van alle leerlingen ongeveer evenveel inspanningen verwacht en krijgt bijgevolg ook iedereen de kans om bij te leren. Want een belangrijk doel van school is toch dat iedereen (zwak, sterk of gemiddeld) dagelijks de kans krijgt om iets bij te leren, toch?

De leerkuil is één van de tools die je als leerkracht kan inzetten om je leerlingen te stimuleren om eens een stapje uit hun comfortzone te wagen. Wil je als leerkracht hierover nog bijleren? Bekijk dan zeker het vormingsaanbod voor professionals. Er gaan twee vormingsdagen rond mindset door in het voorjaar (regio Genk).

Pin It on Pinterest